Tema: Stavkyrkjene rundt Sognefjorden
-
Tema: Stavkyrkjene rundt Sognefjorden
- Løypetrasé: E16/”Historisk rute” Borgund – rv. 5 Kaupanger stavkyrkje - rv.55 med avkøyrsle til Solvorn. Ferje Solvorn – Urnes – Solvorn mot Sogndal og Hella, ferje til Vangsnes, rv 13 til Hopperstad stavkyrkje og Hove steinkyrkje.
- 61.0474219 7.8126182
-
- Kultur
Denne kulturminneløypa kan lettast gjennomførast med bil, men det er også mogleg å ta seg fram med offentleg transportmiddel. Ein må då rekna ein dag ekstra.
Løypa går frå Borgund stavkyrkje. Ein følgjer skilting ”Historisk Rute” som går parallelt med E-16 til Lærdal og kryssar Sognefjorden frå Fodnes til Mannheller med bilferje. Frå riksveg 5 må ein svinge av og følgje skilting til Kaupanger og stavkyrkja ved fjorden. Ferda går vidare på rv.5 mot Sogndal der vi tek av til rv. 55 mot Sognefjellet. Vi følgjer skilting til Solvorn og Urnesferja, som tek oss over fjorden til Ornes. (Rutetider). Vi returnerer med ferja til Solvorn og køyrer mot Sogndal med Hopperstad stavkyrkje i Vik som mål. Vi kryssar Sognefjorden frå Hella til Vangsnes og køyrer vidare mot Vik i Sogn.
Alternative ruter (avstikkar frå løypa):
Ein kan ein køyra Lærdalstunnellen og ta ein avstikkar til Undredal og den minste stavkyrkja i landet. Deretter vidare til Gudvangen - ferje til Kaupanger, og få med verdsarven Nærøyfjorden som kom på Unesco si liste i 2006. Info om ferje og Nærøyfjorden på finn ein her og her. Frå Ornes kan ein ta turen rundt Lusterfjorden mot Skjolden. Ein passerer då den gamle adelsgarden Ytre Kroken, i dag kalla Munthehuset, og den freda Feigumfossen med fall på 218m. Les meir her. Dale kyrkje på andre sida av fjorden er frå ca 1250. I kommunesenteret Gaupne ligg Fortidsminneforeninga sin eigedom, Gaupne gamle kyrkje rett ovanfor sentrum.Kulturminner
1. Om fjorden og stavkyrkjene
Sognefjorden strekkjer seg over 200 km inn i landet, heilt inn til foten av Jotunheimen og Jostedalsbreen. Landskapet rundt fjorden vart forma under fleire periodar med istid, og fruktbare jordbruksbygder skaffa godt næringsgrunnlag. Busetjing langs fjordane og i høgfjellet kan sporast heilt tilbake til eldre steinalder.
2. Borgund stavkyrkje
Borgund stavkyrkje har stått stort sett uendra fram til i dag. Kyrkja er blant dei mest særmerkte av stavkyrkjene våre og har tent som modell ved restaurering av ei rekkje stavkyrkjer i Noreg, som Gol stavkyrkje på Norsk Folkemuseum, Hopperstad stavkyrkje og Fantoft som kom frå Fortun.
3. Gamlebakeriet, Lærdalsøyri
Fortidsminneforeninga sin eigedom, Gamlebakeriet, ligg i hjarte av Gamle Øyri. Fire bakarar dreiv verksemda si i Gamlebakeriet, frå 1880-1950-åra.
4. Undredal stavkyrkje
Kyrkja i Undredal er rekna som den minste kyrkja i Norden. Ho har berre 40 sitjeplassar og er i bruk som vanleg soknekyrkje.
5. Kaupanger stavkyrkje
Kaupanger stavkyrkje er den største av stavkyrkjene i Sogn og er framleis i bruk som soknekyrkje. Utvendig litt anonym, men innvendig majestetisk. Kyrkja sin mellomalderkonstruksjon er komplett, og kyrkja blir rekna som ei av dei godt ivaretekne stavkyrkjene våre. Det er påvist spor av 2 tidlegare kyrkjer på same staden. Den eldste er datert tilbake til 2. halvdel av 1000-talet. Årringsprøvar tekne frå sørporalen viser at tømmeret vart hogge kort etter 1137.
6. Urnes og verdensarven
Som den einaste av stavkyrkjene, er Urnes stavkyrkje på UNESCO si liste over verdsarven vår, saman med pyramidane i Egypt og den kinesiske muren. Urnes stavkyrkje er den eldste av dei bevarte kyrkjene. Tømmeret vart hogge vinteren 1129–30, og dette er truleg den fjerde kyrkja på denne kyrkjestaden. Ved sida av Nidarosdomen er Urnes stavkyrkje den kyrkja som er mest omtala og mest sentral i norsk mellomalderforsking.
7. Gaupne gamle kyrkje
Den noverande kyrkja er frå 1647, men alt ved inngangen møter vi den ivaretekne portalen frå den tidlegare stavkyrkja.
8. Hopperstad stavkyrkje
Hopperstad stavkyrkje ligg på ein bakketopp nær det gamle Hopperstadtunet. Kyrkja framstår som den ”klassiske” stavkyrkja med tak over tak.
9. Hove steinkyrkje
På den andre sida av bygda ligg Hove steinkyrkje. Ho blir datert til ca 30-40 år seinare enn Urnes og Hopperstad.
10. Hestad kapell
Frå Vik kan ein krysse fjorden til Dragsvik og køyra den nasjonale turistvegen Rv 13 over Gaularfjellet. I Viksdalen svingar ein av mot Sande og køyrer vidare langs Viksdalsvatnet.
